Oleje i smary do amortyzatorów i damperów

Amortyzatory i przednie widelce w rowerze to zaawansowane technicznie komponenty, które działają pod precyzyjnie dobranym ciśnieniem, z odpowiednim tłumieniem i ruchem tłoka. Aby działały płynnie, cicho i niezawodnie, konieczna jest ich właściwa konserwacja – w szczególności regularna wymiana oleju i smarowanie.

Jakie rodzaje olejów i smarów stosuje się do widelców i amortyzatorów rowerowych?

Olej tłumiący (suspension/damping oil)

Stosowany wewnątrz komory tłumiącej widelca lub amortyzatora.
Odpowiada za kontrolę szybkości kompresji i odbicia (rebound).
Ma określoną lepkość (np. 2.5 WT, 5 WT, 10 WT) – wartości mogą się różnić między producentami, nawet przy tym samym oznaczeniu, dlatego zaleca się używanie oleju rekomendowanego przez producenta (np. RockShox, FOX, Motorex).
Lepkość wpływa na charakterystykę tłumienia: wyższa = wolniejsze tłumienie, niższa = szybsze.

Olej smarujący (lubricating oil/bath oil)

Znajduje się w dolnej części goleni widelca lub w dodatkowych komorach.
Odpowiada za smarowanie tulei ślizgowych, uszczelek i powierzchni ciernych, nie bierze udziału w tłumieniu.
Niektóre marki stosują specjalistyczne rodzaje olejów smarujących – np. FOX używa kombinacji oleju i smaru.

Smar – tłuszcz (grease, butter, lube)

Używany do uszczelek, oringów, simmeringów i powierzchni kontaktowych.
Przykłady: Slickoleum, RockShox Butter, FOX Float Fluid.
Redukuje tarcie podczas pracy i wydłuża żywotność komponentów.
Niektóre są kompatybilne z plastikiem i gumą, co jest istotne dla ochrony uszczelek.

Jak często smarować i wymieniać olej w zawieszeniu rowerowym?

Częstotliwość konserwacji zależy od intensywności jazdy, ale ogólne zalecenia są następujące:

Amortyzatory przednie:

Smarowanie pierścieni gąbkowych (foam rings): co 30–50 godzin jazdy (tzw. serwis dolnych goleni – lower leg service).
Wymiana oleju tłumiącego i uszczelek: co 100–200 godzin lub raz na sezon.
Regularne czyszczenie kurzu i aplikacja kilku kropel oleju na uszczelki kurzowe (dust wipers), a następnie lekkie "pompowanie" widelca w celu rozprowadzenia oleju.

Tylne amortyzatory:

Zewnętrzne czyszczenie i smarowanie uszczelek po każdej błotnistej lub zakurzonej jeździe.
Wymiana oleju i uszczelek tłumiących: co 100–200 godzin lub raz do roku.
Niektóre modele wymagają pełnego serwisu z odpowietrzeniem (np. FOX, RockShox).

Skąd wiem, jaki olej i ile go użyć?

Dokładny typ i ilość oleju znajdziesz w instrukcji serwisowej producenta amortyzatora lub dampera. Na przykład RockShox udostępnia szczegółowe tabele z typem i objętością oleju dla każdego modelu i rocznika. Jeśli nie masz pewności, skonsultuj się z serwisem lub sprawdź dokumentację online.

Czy można szybko nasmarować zawieszenie bez rozbierania?

Tak. Po błotnistej lub zakurzonej jeździe możesz przetrzeć golenie amortyzatora i nałożyć kroplę smaru (lub oleju) na uszczelki kurzowe. Następnie kilka razy ugnij amortyzator, aby smar dostał się do środka. To znacząco poprawia czułość zawieszenia – choć nie zastępuje pełnego serwisu.